AuDHD to skrót określający współwystępowanie zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) oraz spektrum autyzmu (ASD). Choć oba te zaburzenia mogą występować niezależnie od siebie, a nawet na pierwszy rzut oka wydawać się być kompletnie różnymi, wręcz wykluczającymi się diagnozami, coraz częściej zwraca się uwagę na sytuacje, w których współistnieją. Osoby z AuDHD, czyli takie które mają cechy zarówno autyzmu jak i ADHD, mogą doświadczać szczególnych wyzwań związanych z zarządzaniem uwagą, regulacją emocji oraz integracją sensoryczną, a także większych trudności w uzyskaniu trafnej diagnozy i odpowiedniego wsparcia.
AUDHD jest stosunkowo nowym terminem w literaturze naukowej, ale jego zrozumienie wydaje się mieć niemałe znaczenie dla wczesnej diagnozy i odpowiedniego wsparcia osób rozwijających się w nieneurotypowym wzorcu. Według badań, nawet 50% – 70% osób z ADHD może wykazywać również cechy charakterystyczne dla spektrum autyzmu, co pokazuje, jak często oba zaburzenia te mogą się nakładać.
Czym AUDHD różni się od ADHD?
Podstawową różnicą między ADHD a AuDHD jest obecność cech charakterystycznych dla spektrum autyzmu w obrazie funkcjonowania osoby z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. Osoby z ADHD zazwyczaj zmagają się głównie z trudnościami w zakresie koncentracji, impulsywności oraz nadpobudliwości, podczas gdy osoby z AuDHD dodatkowo gorzej radzą sobie z komunikacją społeczną, integracją sensoryczną czy wykazują większą sztywność w myśleniu i zachowaniu.
Jak zdiagnozować AUDHD?
Diagnoza AuDHD jest skomplikowanym procesem wymagającym interdyscyplinarnego podejścia, ze względu na wiele cech i zachowań charakterystycznych dla ADHD i ASD, które mogą pozornie wykluczać się czy wydawać sprzeczne. Proces diagnostyczny prowadzony przez zespół specjalistów (w którego skład oprócz psychologa czy psychiatry zazwyczaj wchodzi też logopeda, pedagog specjalny czy terapeuta SI) obejmuje szczegółowy wywiad, ocenę kliniczną oraz testy diagnostyczne.
Kluczowe etapy diagnozy:
Wywiad z rodzicami/opiekunami – zbieranie informacji o rozwoju dziecka, jego zachowaniach i trudnościach oraz tym jak zmieniały się na przestrzeni lat. i w zależności od kontekstu
Obserwacja – ocena funkcjonowania osoby w różnych sytuacjach, zarówno swpbodnych jak i kierowanych.
Testy psychologiczne – Standaryzowane narzędzia, takie jak ADOS-2 (Autism Diagnostic Observation Schedule) czy CONNERS-3.
Analiza historii medycznej – wykluczenie innych potencjalnych przyczyn trudności, np. jak zaburzenia lękowe czy depresja.
Wczesna diagnoza pozwala na wdrożenie skutecznych strategii wsparcia i terapii, co znacząco poprawia jakość życia osoby z AuDHD.
Martwisz się, że nie rozumiesz zachowania swojego dziecka?
Odkryj, jak diagnoza AuDHD może pomóc Ci lepiej zrozumieć jego potrzeby i wspierać jego rozwój.
O czym warto pamiętać, kiedy w naszym otoczeniu znajduje się osoba z AUDHD?
Wsparcie osób z AUDHD wymaga zrozumienia ich specyficznych potrzeb oraz gotowości do dostosowywania codziennych działań do ich wyjątkowego sposobu funkcjonowania. Na przykład:
Jeśli dziecko w klasie nie potrafi skupić się podczas lekcji i zaczyna się wiercić i wstawać, warto spojrzeć na tę sytuację z perspektywy jego wyzwań i potrzeb, traktując to zachowanie jako sposób radzenia sobie z nadmiarem bodźców czy napięciem, a nie jako brak dyscypliny.
Takie podejście sprzyja tworzeniu poczucia bezpieczeństwa.
Osoby z AUDHD często czują się pewniej, kiedy ich otoczenie jest przewidywalne. Rutyna czy możliwie stały plan dnia, np. stałe godziny posiłków czy nauki, pomagają lepiej funkcjonować na co dzień. W przypadku nagłych zmian planów, warto wcześniej poinformować o nich i wyjaśnić, dlaczego są konieczne, co może pomóc zmniejszyć stres czy niepokój związny z brakiem kontroli nad nową sytuacją czy wybiciem z utartego schematu działania. Dostosowanie środowiska do potrzeb osób z AuDHD (na przykład unikanie nadmiernego hałasu), może znacząco wpływać na komfort ich życia.
Codzienne życie osób z AUDHD bywa pełne wyzwań, dlatego wsparcie w organizacji może okazać się im niezwykle pomocne. Dorośli mogą korzystać z narzędzi takich jak aplikacje mobilne do planowania zadań, które pomagają skuteczniej zarządzać czasem i obowiązkami. Nawet proste rozwiązania, takie jak listy zadań czy przypomnienia w telefonie, mogą poprawić efektywność i dać poczucie kompetencj i satysfakcji.
Jak w każdej relacji – rozmowa i słuchanie swoich potrzeb oraz otwartość na perspektywę drugiego człowieka to podstawa. Warto uczyć się uważnie i z otwartością słuchać, a także wspierać dzieci z AuDHD w rozwijaniu umiejętności rozpoznawania i komunikowania co przeżywają i czego potrzebują.
Jeśli dziecko opowiada, na przykład, że szkolne przerwy są dla niego zbyt głośne i przytłaczające, warto pomyśleć o rozwiązaniach, które mogłyby mu pomóc, takich jak stworzenie spokojnego miejsca do odpoczynku.
Dostosowanie środowiska do szczególnych potrzeb dziecka jest jednym z najważniejszych działań jakie można podjąć, by pomóc mu funkcjonować w jak najlepszy sposób.
Codzienne sytuacje często pokazują, jak ważne jest indywidualne podejście. Podczas rodzinnego spotkania osoba z AuDHD może odczuwać przeciążenie hałasem i rozmowami, czy mieć trudność w prowadzeniu towarzyskich pogawędek. W takim przypadku zaoferowanie jej spokojniejszego miejsca gdzie będzie mogła odpocząć, albo przećwiczenie czy obmyślenie tematów do niezobowiazującej rozmowy, może pomóc uniknąć niepotrzebnego stresu.
Wsparcie osób z AUDHD wymaga zrozumienia ich specyficznych potrzeb. Choć nie ma dwóch identycznych ludzi z neuroróżnorodnością i nie ma złotych rozwiązań, oto kilka ważnych zasad, którymi warto się kierować:
Akceptacja i empatia – Ważne jest, aby podchodzić do osób z AuDHD bez oceniania, za to z ciekawością i zrozumieniem dla ich trudności.
Tworzenie przewidywalnego środowiska – Osoby z AuDHD lepiej funkcjonują w jasno określonych strukturach, a rutyna czy omówienie z wyprzedzeniem planowanych zmian często pozwalają poczuć się bezpieczniej
Wsparcie w organizacji codziennego życia – Narzędzia, takie jak listy zadań czy przypomnienia i plannery, mogą znacząco ułatwić codzienne życie.
Dostosowanie oczekiwań – Ważne jest, aby unikać wywierania presji i dostosować wymagania do możliwości konkretnej osoby.
Otwartość na dialog – częste rozmowy pomagają zrozumieć potrzeby osoby z AuDHD i dostosować wsparcie.
Dlaczego warto szukać profesjonalnego wsparcia?
Osoby z AuDHD oraz ich rodziny mogą korzystać z profesjonalnego wsparcia, które pomaga lepiej zrozumieć to zaburzenie oraz opracować skuteczne strategie radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami. Diagnoza AuDHD może być pierwszym krokiem w kierunku poprawy jakości życia. Zachęcamy do skorzystania z usług poradni Kalejdoskop Rozwoju, gdzie specjaliści z wieloletnim doświadczeniem pomogą w diagnozie i wsparciu terapeutycznym. Więcej informacji znajdziesz na stronie poświęconej diagnozie AUDHD.